VERGİ SİRKÜLERİ: 2023-23 |
SİRKÜLER TARİHİ: 15.03.2023 |
GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ MATRAH ARTIRIMI
- Mükellefler, kanunda belirtilen şartlar dâhilinde gelir ve kurumlar vergisi matrahlarını artırarak bu maddede belirtilen süre ve şekilde ödemeleri halinde, kendileri hakkında artırımda bulunulan yıllar için yıllık gelir ve kurumlar vergisi incelemesi ve bu yıllara ilişkin olarak bu vergi türleri için daha sonra başka bir tarhiyat yapılmayacaktır.
- Kurumlar vergisi mükelleflerinin, 193 sayılı Kanunun geçici 61 inci maddesine göre vergi tevkifatına tabi tutulmuş olan kazanç ve iratlarının bulunması hâlinde, vergi incelemesine ve tarhiyata muhatap olmamaları için bu kazanç ve iratlar üzerinden tevkif edilen vergilerin, ait olduğu yıla ilişkin olarak matrah artırımı yapmaları şarttır.
- Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin bu fıkra hükmünden yararlanarak beyan ettikleri matrahları artırmaları hâlinde, daha önce tevkif yoluyla ödemiş oldukları vergiler, artırılan matrahlar üzerinden hesaplanan vergilerden mahsup edilmez.
- İstisna ve indirimler nedeniyle gelecek yıllarda matrahtan indirim konusu yapılabilecek tutarlar ile geçmiş yıl zararları bu fıkra hükmüne göre artırılan matrahlardan indirilemez.
- Matrah artırımında bulunan mükelleflerin yıllık gelir ve kurumlar vergisine mahsuben daha önce ödemiş oldukları vergilerin iadesi ile ilgili taleplerine ilişkin inceleme ve tarhiyat hakkı saklıdır.
- İşe başlama ve işi bırakma gibi nedenlerle kıst dönemde faaliyette bulunmuş mükellefler hakkında ilgili yıllar için belirlenen asgari matrahlar, faaliyette bulunulan ay sayısı (ay kesirleri tam ay olarak) dikkate alınarak hesaplanır.
- Matrah artırımında bulunulan vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak bu Kanunun yayımı tarihinden önce yapılıp kesinleşen tarhiyatlar, ilgili dönem beyanı ile birlikte dikkate alınır.
GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ ASGARİ MATRAH ARTIRIMI
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri 2018, 2019, 2020, ve 2021 ve 2022 yılları için vermiş olunan beyannamelerde vergiye esas alınan matrahların aşağıda detayı verilen oranlardan az olmamak üzere matrah artırılması durumunda matrah artırımına ilişkin düzenlemeden yararlanılmaktadır.
Yıllar | Gelir ve Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Matrah Artırım Oranları | Asgari Matrah Artırım Tutarı | |||||
(Gelir ve Kurumlar Vergisi Mükelleflerinin Artırdıkları Matrahlar Aşağıdaki Tutardan Düşük Olamaz) | |||||||
(Gelir ve Kurumlar Vergisi Mükelleflerinin, Artırımda Bulunmak İstedikleri Yıl ile İlgili Olarak Vermiş Oldukları Gelir Vergisi Beyannamelerinde, Zarar Beyan Edilmiş Olması veya İndirim ve İstisnalar Nedeniyle Matrah Oluşmaması ya da Hiç Beyanname Verilmemiş Olması Halleri Dahil | |||||||
İşletme Hesabı | Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükellefler ile Serbest Meslek Erbabı | Geliri, Sadece Basit Usulde Tespit Edilen Ticari Kazançtan Oluşan Mükellefler (1/10) | Geliri Sadece Gayrimenkul Sermaye İradından Oluşanlar (1/5) | Diğer Gelir Vergisi Mükellefleri | Kurumlar Vergisi Mükellefleri | ||
2018 | 35% | 63.800 | 94.000 | 9.400 | 18.800 | 63.800 | 200.000,00 |
2019 | 30% | 66.400 | 99.600 | 9.960 | 19.920 | 66.400 | 215.000,00 |
2020 | 25% | 70.500 | 105.800 | 10.580 | 21.160 | 70.500 | 230.000,00 |
2021 | 20% | 75.000 | 112.400 | 11.240 | 22.480 | 75.000 | 260.000,00 |
2022 | %25 | 105.000 | 200.000 | 20.0000 | 40.000 | 105.000 | 500.000 |
HESAPLANACAK VERGİ
Bu fıkra hükmüne göre artırılan matrahlar, %20 oranında vergilendirilir ve üzerinden ayrıca herhangi bir vergi alınmaz.
Ancak, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, artırımda bulunmak istedikleri yıla ait yıllık beyannamelerini kanuni sürelerinde vermiş, tahakkuk eden vergilerini süresinde ödemiş ve bu vergi türleri için bu Kanunun kapsamında borçların yapılandırmamış olmaları şartıyla artırılan matrahları %15 oranında vergilendirilir.
BAŞVURU SÜRESİ
Kanun’da yer alan hükümlerden yararlanabilmek için 31.05.2023 (bu tarih dahil) tarihine kadar başvurulması gerekmektedir.
ÖDEME PLANI
Hesaplanan veya artırılan gelir ve kurumlar vergilerinin peşin veya ilk taksiti 30.06.2023 tarihine kadar ödenmesi halinde, takip eden aylık dönemler halinde azami 12 eşit taksitte ödenme imkanı bulunmaktadır.
Artırılan vergilerin peşin ödenmek istenmesi durumunda bu ödemelerin en geç 30.06.2023 tarihine kadar (bu tarih dahil) yapılması gerekmektedir.
Matrah veya vergi artırımı sonucunda tahakkuk eden vergilerin tamamının ilk taksit ödeme süresi olan 30.06.2023 tarihine kadar peşin olarak ödenmesi hâlinde, bu vergilerden %10 indirim yapılmakta olup, katsayı uygulanmamaktadır.
DİĞER HUSUSLAR
Yukarıdaki açıklamalar kapsamında matrah veya vergi artırımında bulunulması, bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlanılmış olan vergi incelemeleri ile takdir işlemlerine engel teşkil etmemektedir.
Hesaplanarak veya artırılarak ödenen vergiler, gelir veya kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak kabul edilmez; indirim, mahsup ve iade konusu yapılamayacaktır.
Daha önce nezdinde vergi incelemesi yapılmış olan mükellefler, vergi incelemesi yapılan yıllar için de artırımda bulunabilirler.
İdarenin, artırımda bulunulmayan yıllar veya dönemler için vergi incelemesi yapma hakkı saklıdır.
2022 HESAP DÖNEMİ MATRAH ARTIRIMINA İLİŞKİN HÜKÜMLER
Bu Kanunun 5 inci maddesi hükümleri 2022 yılı için aşağıdaki şartlarla uygulanır
- Mükellefler, Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen şartlar dâhilinde 2022 takvim yılı gelir ve kurumlar vergisi matrahlarını %25 oranından az olmamak üzere artırmaları halinde madde hükmünden yararlanır.
- Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının; (b) ve (c) bentlerinde belirtilen asgari tutarlar;
- 2022 yılı için matrah artırımında bulunan gelir vergisi mükelleflerinden işletme hesabı esasına göre defter tutanlar için 105.000 Türk lirasından;
- Bilanço esasına göre defter tutanlar ile serbest meslek erbabı için 200.000 Türk lirasından,
- Kurumlar vergisi mükellefleri için 500.000 Türk lirasından az olamaz
Bu madde hükmüne göre 2022 takvim yılına yönelik matrah artırımında bulunulabilmesi için bu yıla ilişkin gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmiş olması ve bu beyannamelerde beyan edilen vergiye esas matrahların, 2021 takvim yılında beyan edilen matrahın %122,93 oranında artırılması suretiyle bulunan tutar ile 2022 takvim yılı üçüncü geçici vergilendirme döneminde beyan edilen matrahın %40 oranında artırılması suretiyle bulunan tutarın yüksek olanından az olmaması şarttır.
2022 takvim yılına yönelik matrah artırımında bulunmak isteyen mükellefler tarafından 1/1/2023 tarihinden sonra matrah azaltıcı nitelikte düzeltme beyannamesi verilmesi durumunda, bu bent hükmüne istinaden yapılacak kıyaslamada düzeltme öncesi beyan edilen matrahlar esas alınır.
2022 takvim yılına ilişkin olarak; üçüncü geçici vergilendirme dönemi gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmemiş olması halinde; ikinci geçici vergilendirme dönemi beyannamesinde beyan edilen matrahın %100 oranında artırılması suretiyle bulunan tutar, sadece birinci geçici vergilendirme dönemi beyannamesinin verilmiş olması halinde bu beyannamede beyan edilen matrahın %300 oranında artırılması suretiyle bulunan tutar bu bent kapsamında yapılacak kıyaslamada dikkate alınır.
2022 yılı gelir ve kurumlar vergisi matrah artırımına esas tutarların belirlenmesinde, (b) bendinde belirlenen asgari tutarlardan az olmamak üzere bu bent hükmüne göre belirlenen tutarların %25’i dikkate alınır.
Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin matrah artırımında bulundukları 2022 yılına ait zararlarının tamamı 2023 yılından itibaren izleyen yıl kârlarından mahsup edilmez. 2022 yılına yönelik matrah artırımında bulunan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu yıla ilişkin yıllık beyannamelerinde hesaplanan vergilerinden mahsup edilemeyen geçici vergiler iade edilmez.